Po drugiej stronie lustra - Marcin Cziomer - Grafika

środa, 19 października 2011

Wystawa czynna
od 25 października do 10 listopada 2011 r.
od wtorku do soboty,
w godzinach 13:00 -17:00
przy ul. Pijarskiej 2 w Krakowie
Galeria "Krypta u Pijarów"

 

 

 

Lustro od czasów starożytnych było nośnikiem  rozmaitych idei filozoficznych, kulturowych czy też religijnych. Pierwszym i najstarszym ,,lustrem” była tafla wody, w której niezmąconym zdroju człowiek mógł oglądać swoje oblicze,  jak   mityczny Narcyz, który pokochawszy je nie był zdolny odeń  oderwać wzroku.

Do symboliki lustra sięga w swym nauczaniu Nowy Testament w pismach m. in.  św. Pawła i św. Jakuba:

,,Jeżeli bowiem ktoś przysłuchuje się tylko słowu, a nie wypełnia go, podobny jest do Człowieka oglądającego w lustrze swe naturalne odbicie. Bo przyjrzał się sobie, odszedł i zapomniał jakim był.”
List św. Jakuba 1,24-25

,, My wszyscy z odsłoniętą twarzą wpatrujemy się w jasność Pańską jakby w zwierciadle; za sprawą Ducha Pańskiego, coraz bardziej jaśniejąc, upodabniamy się do Jego obrazu.’’
2 List do Koryntian 3,18

Pismo Święte sięga do powyższego symbolu, ukazując konieczność widzenia siebie we właściwej perspektywie, jako istotę wymagająca ciągłej korekty moralnej, w świetle Słowa Bożego a zarazem obdarzona przez Boga godnością Jego dziecka.


Symbol oraz motyw lustra pojawia się również w literaturze. Powieść Lewisa Carrolla: ,,Alicja po  drugiej stornie lustra” przedstawia świat znajdujący się w innym wymiarze, rządzący się swoją specyficzną logiką zaczerpniętą z marzenia sennego, dziecięcego świata gier, lecz również głębi podświadomości człowieka, ukrytych dążeń, lęków, niezrealizowanych idei  i zamysłów. Jest to świat, do którego tytułowa bohaterka, Alicja przedostaje się poprzez lustro.
Szereg odniesień do powieści  Carolla można odnaleźć we współczesnej  pop kulturze oraz  filmie. W obrazie braci Wachowskich pt: ,,Matrix” lustro pełni funkcję inicjacyjną. Dzięki niemu główny bohater filmu, Neo może porzucić dotychczasową, ,,bezpieczną” rzeczywistość, która w gruncie rzeczy okazuje się iluzją wygenerowaną cyfrowo przez maszyny panujące nad światem. Opuszczając świat złudny i kłamliwy bohater wchodzi w świat realny i prawdziwy, choć pozbawiony blichtru i przesycony walką dobra ze złem.
Motyw zwierciadła pojawia się też w szeregu baśni i bajek takich jak ,,Królowa Śniegu” Jana Chrystiana Andersena, jako diabelskie dzieło roztrzaskane na miliony kawałeczków. W ,,Królewnie Śnieżce” braci Grimm, lustro jest przedstawione jako   czarodziejska wyrocznia- zaczarowane zwierciadło, przemawiające i  orzekające o laurze pierwszeństwa w piękności. W rękach zdemonizowanej królowej staje się ono źródłem ciągłego utwierdzania się w swojej doskonałości.
W  ludzkiej świadomości funkcjonuje szereg innych asocjacji związanych z lustrem.
Jest to choćby  pojęcie ,,krzywego zwierciadła”, lustra deformującego wizerunek odbijającego się weń człowieka. Innym określeniem odnoszącym się do tego pojęcia jest sentencja : ,,oczy jako zwierciadło duszy”.Artyści uwieczniający swoje wizerunki w formie autoportretu sięgali do lustra , aby w nim obserwować własne rysy , niczym mityczny Narcyz.

W swojej wystawie zatytułowanej ,,Po drugiej stronie lustra”, mam przyjemność zaprezentować cykl grafik wykonanych w różnych technikach, począwszy od tradycyjnych technik grafiki warsztatowej: takich jak linoryt, poprzez techniki własne ( tak zwana ,,soldering print”( grafika lutownicza) aż po druk cyfrowy. Jeżeli chodzi o tytuł mojej wystawy jest on śladem pewnych dalekich skojarzeń z wymienionymi powyżej inspiracjami kulturowo religijnymi.   Sięgając jednakże,  do samej istoty i zasady działania grafiki jest ona przecież tworzona na etapie matrycy dzięki idei lustrzanego odbicia. Każda matryca i jej odbitka to obiekt i jego lustrzane odbicie!
Prace moje są odzwierciedleniem pewnych idei, które towarzyszyły mojej twórczości graficznej po obronie pracy doktorskiej,pod kierunkiem ś. p. prof. Włodzimierza Kotkowskiego,  będącej cyklem kilkudziesięciu grafik w różnych technikach pt. : ,,Twarz, oblicze, wizerunek w wybranych technikach graficznych” na Wydziale Grafiki Akademii Sztuk Pięknych  Krakowie w 2009 roku. Wystawa ta jest moim  pierwszym pokazem indywidualnym od tego czasu, a zarazem trzynastą wystawą indywidualną.
Przede wszystkim pojawia się tutaj motyw twarzy będącej odbiciem w lustrze. Inne ,,odbicia lustrzane” są pewną introspekcją skojarzeń z światem dzieciństwa, wraz z jego tajemniczymi a niekiedy złowrogimi wyobrażeniami, przeczuciami, próbami nazwania  tajemniczych i czasem niewidzialnych rzeczy a także materializacji opowieści. Innym ,,lustrem” jest literatura i poezja. Między innymi dzieła Williama Shakespeare’a.
Podsumowując  pragnę podkreślić , że lustro i jego odbicie było dla mnie w ostatnich latach źródłem szeregu inspiracji artystycznych. Trudno  byłoby mi w tym miejscu powiedzieć, czy bardziej w procesie tym przeważały mity i tradycje kulturowo- religijne czy raczej wielka introspekcja; podróż w głąb własnych myśli wspomnień i skojarzeń.


Kraków, 19 września 2011

Marcin Cziomer